فصل فاصله

تو را چون تکدرختی زیر بار زندگانی بارور دیدمتو را یکعمر همچون گردبادی بیپناه و  دربهدر دیدماگرچه خُلق تو، مانند دستت، گاهگاهی، تنگ هم میشدولی همواره بعد از اخمهایت خندهات را چون شِکر دیدمبرایم قصّههای خندهداری گاه گفتی تا بیاراممولی من زیرچشمی چشمهایت را، شبیه ابر، تر دیدمبرایم کوه بودی، پرشکوه و ریشهدار و ساکت و نستوهتو را بگذار تا ساده، صمیمی، مختصر گویم: «پدر» دیدمنمیدانم چه شد، آیینهای گویا به من دادند از اوهامدر آن آیینه تصویر تو را آشفته و زیروزبر دیدمدر آن کابوس وحشتناک تصویر تو را ه...

در اندرون من خستهدل ندانم کیستکه من خموشم و او در فغان و در غوغاست؟از رندیهای حافظ این است که جواب پرسشهایی را که مطرح میکند در سخن خود میگنجاند تا زیرکان و معنیسنجان آن را دریابند و با کشف آن ب...

xa0 بزرگواری از اقتصاددانان کشور اخیراً با توجّه به اصطلاح «فلسفهبافی» در زبان فارسی پرسیدهاند: چرا وقتی ما ایرانیان میخواهیم به حرفهای بیپایه و بیهوده اشاره کنیم، از عبارت «فلسفهبافی» استفاده می...

xa0 صوفی شهر بین که چون لقمۀ شبهه میخوردپاردمش دراز باد این حَیَوان خوشعلف! نگاه حافظ به صوفی و زاهد و شیخ و مفتی، برخلاف آنچه حافظپژوهان سکولار در روزگار ما جلوه دادهاند یکسره سیاه و منفی نیست. او...

xa0 راوندی در راحةالصّدور روایتی از شمسالدّین احمدبن منوچهر شصتکله، شاعر قرن ششم، نقل میکند که از لحاظ شیوههای آموزش فنّ شعر و نقد ادبی در روزگاران قدیم قابل توجّه است. از این روایت درمییابیم که 1...

همه سروها را بباید خمیدکه در پای آن سروبالا روند سعدی درعین اینکه زبانی سهلِ ممتنع دارد، سخنش خالی از دقّتهایی نیست. مثلاً «خمید» را در بیت بالا که بیتی است از یک غزل دلنشین او، هم میتوان به معنی م...

نیست در شهر نگاری که دل ما ببردبختم ار یار شود رختم از اینجا ببردشارحان و حافظپژوهان معاصر میان این بیت حافظ و بیت 6 همین غزل نوعی تناقض را نشان دادهاند و گفتهاند: اگر در شهر هیچ نگاری که دل شاعر را ببرد نبوده، پس کدام نرگس مستانه در این بیت علم و فضل چهلسالۀ او را در مخاطره قرار داده است: علم و فضلی که به چلسال دلم جمع آوردترسم آن نرگس مستانه به یغما ببرد اگر نگاری در شهر وجود ندارد که دل حافظ را ببرد صاحب آن دو نرگس مستانه (چشمان مست) کیست؟ آیا حافظ سخنی را که در بیت نخست گفته در بیت ششم همان ...

xa0 کمتر شاعر بزرگی است که تاریخ وفاتش به اندازۀ سنایی محلّ خلاف باشد. در تذکرهها و تحقیقات ادبی یک بازۀ زمانی تقریباً نود ساله، ازسال 499گرفته تا 520 و525 و 526 و 529 و 530 و 535و 545 و 555و 575 و 590ق در این خصوص ذکر شده است.برای تعیین سالمرگ این شاعر بزرگ باید توجّه داشت که این سال قبل از حدود 5...

اغلب محققان معاصر سال ۵۹۵ق را سال درگذشت خاقانی میدانند. بدیعالزمان فروزانفر و شاگردانش بنا بر اصح اقوال همین سال را پذیرفتهاند. محقق ترک، غفار کندلی هریسچی نیز بر اساس عبارت سنگ قبر خاقانی که در کتابخانه علوم شوروی سابق وجود دارد، همین سال را با قاطعیت سالمرگ خاقانی دانسته است. ارباب تذکره ال...

xa0 سی و یکمین دیدار دوستانۀ مرکز پژوهشی میراث مکتوب میراث مکتوب - سی و یکمین دیدار دوستانۀ مرکز پژوهشی میراث مکتوب، ظهر امروز 28 مرداد، در این مرکز برگزار شد. دکتر مهدی محقق، دکتر عباس ماهیار، منوچهر صدوقی سها، دکتر محمدرضا ترکی، استاد عبدالحسن بصیره، دکتر محمود جعفری دهقی، دکتر علی اشرف صادقی، دکتر ابوالقاسم امامی، استاد محمد روشن، دکتر توفیق سبحانی، دکتر نصرالله صالحی، سید سعید میرمحمدصادق، سعید شفیعیون، فزراد ضیایی حبیب آبادی، علی اصغر محمدخانی، سید عبدالرضا موسوی طبری، افشین داورپناهxa0...

درس گفتار خاقانی چهارشنبه ۲۳ دی ماه در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد. گزارش تصویری این جلسه را در این نشانیxa0و خلاصه ای از متن سخنرانی را در زمینه باورهای رایج و غلط در مورد خاقانی در اینجا ببینیدxa0 ...

تصور همۀ ما اين است كه دستمال كاغذي پديده و كالايي است كه ما در چند دهۀ اخير و به بركت آشنايي با تمدن جديد با آن آشنا شدهايم. امّا شواهدي كه در متون كهن سخنوران فارسي برجاي مانده نشان ميدهد كه دست كم پادشاهان قديم ايران، و لابد كساني كه دستشان به دهانشان ميرسيده، بر سر سفره براي تميز كردن دست و دهان خودشان از نوعي دستمال كاغذي استفاده ميكردهاند. شايد نخستين سندي كه در اين زمينه در دست داريم يك نامۀ عربي مفصل از خاقاني شرواني، شاعر بزرگ قرن ششم است. او اين نامه را به يكي از بزرگان و عالمان و عارف...

آناهید خزیر دکتر محمدرضا ترکی در بیستونهمین نشست از مجموعه درسگفتارهایی درباره خاقانی که چهارشنبه ۲۷ مرداد با عنوان «خاقانی و سفر کوی مغان» برگزار شد، در مرکز فرهنگی شهر کتاب، به تحلیل قصیده «جام می تا خط بغداد ده ای یار مرا» پرداخت. وی سخنانش را اینگونه آغاز کرد و گفت: شیوه بدیعی که خاقانی در شعر فارسی ابداع کرده است به سبب استحکام لفظ و ترکیبات تازه و نازکاندیشی و کاربرد استادانه صنایع ادبی، زبانزد است. واژهها در شعر خاقانی در ترکیبی نغز و سنجیده و در ضمن شبکهای درهمتنیده از روابط پیدا و پن...